Okuduğum İhya baskısı
3, dört ciltten ve her cildinde 10 kitap olmak üzere ve toplam 40 kitaptan ve toplam 3823 sayfadan oluşmaktadır.
İhya'nın;
Birinci cildinde; ilim, akıl, itikat, temizlik, namaz, zekat, oruç, hac, kuran tilaveti, zikir, geceleri ihya,
İkinci cildinde; yemek, nikah, kazanç, helal, haram, ulfet (dostluk), uzlet, yolculuk, sema, emri bil maruf (iyiliği emretmek), nehyi anil münker (kötülüklerden sakındırmak), nübüvvet,
Üçüncü cildinde; kalp, ahlak, şehvet, dilin afetleri, hased, dünya, mal sevgisi, mevki ve şöhret sevgisi, kibir, gurur,
Dördüncü cildinde; tevbe, şükür, havf ve reca (korku ve ümit), fakr ve zühd, tevekkül, muhabbet, rıza, niyet, ihlas, sıdk, kontrol ve muhasebe, tevekkül, tefekkür, fikir, ölüm, cenaze, cehennem ve cennet,
gibi konular işlenmiştir.
İhya'dan Notlar:
1. İyilik kolay şeydir; güler yüz ve hoş söz.
2. İyiliği emredip kötülüğü nehyetmek (Emir bi'l-ma'rûf nehiy ani'l-münker) farz dır.
Kuran'da, iyiliği emreden kötülüklerden vazgeçirmeye çalışanlar övülmüş, fenalıklardan vazgeçirmeye çalışmayanlar yerilmiştir. (Al-i İmran/104,110,113,114, Maide/78,79. A'raf/165, Tevbe/71).
3. İnsan kendine de iyiliği emretmeli/uygulamalıdır.
"Sizler kitabı okuduğunuz halde insanlara iyiliği emredip kendinizi unutuyor musunuz? Aklınızı kullanmıyor musunuz?"(Bakara/44)
"Yapmayacağınız şeyleri söylemeniz Allah katında çok çirkin bir davranıştır."(Saf/3)
4."Rahvan atlar gibi, iyilikler arasında dolaşan bir nefis" ıslah olur.
5.Kötülerle arkadaşlık etmek ve kötülere iyilik etmek, pek çok düşmanlığa sebeptir.
6."Yalnızlık kötü arkadaştan, iyi arkadaş da yalnızlıktan iyidir" (HŞ).
7.İyi huyların anası dörttür; a) hikmet (gizine, akıl ermeyen neden), b)şecaat (yüreklilik, yiğitlik), c)iffet (haramdan uzak durmak, erdem), d)adalet (hak ve hukuku gözetme).
8."İnsanlar, ihsanlarının çocuklarıdır. Herkesin kıymeti yaptığı ihsandadır" (Hz.Ali) .
9."Gördüğü kötülüğü, eli, dili, veya kalbi ile bozup inkar etmeyen kimseler, hayatta olduğu halde ölü sayılırlar" (Huzeyfe ra).
10."Kötü huylu olan kendine eziyet eder" (Hasan Basri).
...
11.Güzel ahlâk; anlaşmayı, birliği, birbirini sevmeyi, kötü ahlâk ise; düşmanlığı, çekememezliği, birbirine sırtını dönmeyi, gerektirir.
12."Rabbim sıhhat, afiyet ve güzel ahlak isterim" (HŞ).
13.Kemalâta ulaşmaya muktedir olduğu halde noksan kalanların, kusuru gibi kusur olmaz" (la edri).
14."Münazaranın (tartışmanın) doğuracağı on ahlaki hastalık; 1-hased, 2-kibir, 3-kin, 4-gıybet, 5-kendini övme, 6-gizli kusurları arama, 7-başkasının kederine sevinme, sevincine üzülme, 8-münafıklık, 9-hakkı kabul etmemek, haksız olduğu halde mücadeleye haris olmak,10-riya" (İhya, I.Cilt syf.116-124).
15."En hayırlınız, borcunu en güzel şekilde ödeyeninizdir" (HŞ).
16."Borç para veren, günü gelinceye kadar her gün bir sadaka sevabı alır. Va'de sonunda para ödenmezse her geçen gün için o paranın tamamını sadaka vermiş gibi mükâfat görür" (HŞ).
17."Bir kimse, yiyecek maddesini kırk gün beklettikten sonra onu hayrına dağıtsa, yine karaborsacılığının günahına kefaret olmaz"(HŞ)
18.Hz. Ömer; "Ticaret ilmini bilmeyenler pazarlarımızda alış-veriş etmesinler. Çünkü bu gibiler istese de istemese de riba yerler" der ve pazardakileri uyarırmış (cilt2).
19."Servet, yılan zehri gibidir, doğru kullanırsan panzehir olur, yanlış kullanırsan öldürür".
20."Elindeki mülk, senden öncekilere kalmadığı gibi, sana da kalmayacaktır."
21."Fildişi ve fil kemiğinden yapılan kapların alım satımı sahih değildir" (cilt2)
22.Kibrin dört sebebi; kendini beğenme (ucub), kin (hıkd), çekememezlik (hased), gösteriş (riya). Çaresi bilmektir, ilimdir, ameldir.
23.Riyanın üç sebebi; övülmenin zevki, yerilmenin korkusu ve insanlardan bir şey ummaktır. Riya ameli bitirir sakınmak gerekir.
24.Bazı kibir halleri; mal, servet, güzellik (vucut, yüz, ses vb), soy, asalet, güç, kuvvet, akıl, zeka, zalime yakınlık, evlat, çevre, arkadaş çokluğu.
25."Hased, kinden dolayı hedef insanın nimet görmesine üzülmek, belâ görmesine sevinmektir. Bu hâl, münafıkların huyudur."
26.Hased bir kalp hastalığıdır. Tedavisi ilim ve ameldir.
27.Arkadaşlarının ve aile efradının kusur ve eksikliklerini söylemek gıybettir. Gıybeti iki şey önleyebilir; a) kendi halini, kusur ve eksikliklerini düşünmek. b)kusursuz insan olmadığını bilmek.
28.Gıybet, Kur’an’da ayeti kerime (Hucurât/12) ile yasaklanmış ve ölü kardeşinin etini yemeğe benzetilmiştir. "Gıybet sözle olduğu gibi yazı, ima, işaretle ve taklit gibi davranışlarla olabilmektedir". "Dinleyende gıybet edenlerin biridir" (HŞ).
29."Hayvan üzerinde uyumamalı, çünkü uyku ağırlık verir ve hayvanı yorar".
30."İnsan, medh (övgü) ve zeme (yerme) ne zaman aldırış etmez?" sorusuna, "Kul olduğunu anlayınca aldırış etmez" diye cevap vermiş alim.
31."İnsanları tecrübeye tabi tutmadan övenler, denedikten sonra yererler".
32.Dilin Afetleri; boş, fuzuli ve batıl sözler, itiraz ve mücadele, husumet, çok konuşma, çirkin sözler, küfür, tel'in (lanet), teganni, maskaralık ve alay, sır tutmamak, yalan (konuşmak, yemin, yere söz vermek), gıybet, koğuculuk, övmek, sözlerdeki gaflet.
33."Benim için en sevimsiz ve meclisimden uzak olanınız, kendini beğenip, ağzını sağa sola yayarak edebiyat yapmaya kalkışan ve lafı uzatan kimselerdir" (HŞ).
34."Şöhretten sakın, temiz lokma yemeğe gayret et".
35."Kişi atasıyla değil, şahsiyetiyle insandır" (la edri).
36.Lokman Hekim'in yüzük taşında yazan ifade: "Gördüğünü gizlemek, şüphe ettiğini açıklamaktan daha güzeldir".
37.İnsanlarla çalışıyorsan haset (kıskanma, çekememezlik) ve suizan hastalıklarından sakınacaksın.
38.Dikensiz gül gibi olan insan, nasıl gülsüz diken gibi olur?
39.Cenabu Allah (cc), zinayı haram, zinaya yeltenmeyi açık ve çirkin bir cürüm kabul etmiş, -evlenmeyi ise mübah, emir ve teşvik etmiştir. (cilt:2).
40."Şikayeti terk etmek sabırdır".
41.Sabır; nefsin arzularını ve tembelliği terk edip, Allah'ın emirlerini yerine getirmek, güzel ameller yapmaktadır. Sabır sadece oturup beklemek değildir.
42.Sabır! Allah (cc) sabredenlerle beraberdir (Enfal/46), Sabır imanın yarısıdır (HŞ), İman, sabır ve cömertliktir (HŞ), İman sabırdır (HŞ), Oruç sabrın yarısıdır, Sabrın mükafatı hudutsuzdur, Sabır imanı korur, harama direnmek/sabır güzeldir, Takva sabırladır!
43.İnsanı nefsinden kale gibi koruyan davranışlar; yalnız kalmak (halvet) (zaman zaman), az konuşmak (sukut), az yemek, az uyumak.
44."İnsanın galebe çalan (insanı yenen) sıfatları; midesi, ferci, dili."
45.Tövbe; ilim, hal ve fiil ile olur. Tövbe farzı ayındır.
46."İntikamın zevki son bulurmuş da, affın mutluluğu son bulmazmış".
47.Tevekkül; ilim, hâl ve âmeldir. Hâlin aslı ilim, meyvesi âmeldir.
48."Amâ olanın suret güzelliğini, sağır olanın ses güzelliğini, kalbi görmeyenin manevi güzellikleri inkâr etmesi bir değer taşımaz!"
49."Kanaatkar kalp denizden daha zengindir".
50."Münafıklıktan uzak olan ondan korkandır".
51."Suçsuza iftira etmek; gökten daha ağır, hâk; yerden daha geniş, kanâat; denizden daha zengin, hırs ve hased; ateşten daha sıcak, ihtiyaç anında dost ve akrabanın sırt çevirmesi; zemheriden daha soğuk, kâfirin kalbi; taştan daha sert, kovucu; yetimden daha zelildir."
52.Bir dâva vekiline güvenmek için aranacak dört şart; a) son derece doğruluk ve gerçeği kavramak. b) son derece bilgi. c) son derece fesahat (net anlatım). d)son derece şefkat.
53."Şeytandan sana bir vesvese ve dürtü gelirse, Allah'a sığın. O işiten ve bilendir." (A'râf/200; Fussilet/36)
54.Eksik tartmak ve ölçmek yüzünden zayi edilen mal, kul hakkıdır. Kul hakkı ise, affedilmesi en zor olan hak türüdür.
...
55."İlmin yeri kalptir. Kalp; bütün azamızı sevk ve idare eden nurani ve manevi benliğimizdir. İlim elde edilmiş değildir. İlim hakikatlerin kalbe ulaşmasından ibarettir."
56.İlim; akli ve şeri olarak ikiye ayrılır. Akli ilimler de; zaruri ve iktisabi olarak ikiye ayrılır. İktisabi ilimler de; dunyevi ve uhrevi olarak ikiye ayrılır.
57."İlim ve amelin karışımı, bütün kalp hastalıklarının ilacıdır."
58.Cahile ilimden, ümmiye fıkıhtan, dili dönmeyene edebiyattan dem vurmak, iki tarafa da eziyettir.
59."Dinsiz ilim kör, ilimsiz din topaldır. Kör ve topal birbirine muhtaç oldukları gibi, dinle ilim de birbirine muhtaçtırlar."
60."İlim ve amel, saadete ulaşmanın bir yoludur".
61.Gururdan kurtulmanın üç yolu; akıl, marifet (nefsi, Rabbi, dünya ve ahireti bilmek) ve ilim.
62."Sana ruhtan sorarlar, de ki; Ruh Rabbimin emrindendir"(İsra/85).
63."Kim bildiği ile amel ederse Allahü Teala ona bilmediğini de öğretir" (HŞ).
...
64.Unsiyet (arkadaşlık) mi, uzlet (tek başına) mi?
65.Arkadaşlık/kardeşlik anlaşması nikah gibi bir bağdır. Bu bağ(lar)ın hukukuna uymak gerekir. Arkadaşlık/kardeşlik hakları; mal ve şahsında ki hak, dilindeki ve kalbindeki hak, dua etmek, kusuru af, vefa, yük yüklememek, lüzumsuz tekliflerde bulunmamak.
66.Arkadaşlık üç çeşittir; kimi gıda gibi, kimi ilaç gibi, kimi hastalık gibidir (Memun).
67.Arkadaş hastalık bulaştıran değil, hastalığını tedavi eden cinsten olmalı.
68.Yalancı, ahmak, cimri, korkak ile arkadaşlık edilmesi önerilmez. Ahmak insan, insanın yükünü hafifletmez, aksine yük bindirir.
69."İnsanların sana nasıl arkadaş olmalarını istiyorsan, onlarla öyle arkadaşlık yap."
70."Mümin bir kimse, yüz münafıkla bir tek müminin bulunduğu bir meclise girse, oradaki müminle ülfet ve ünsiyet kazanır; bir münafık da yüz müminle bir münafığın bulunduğu meclise girse, oradaki münafıkla yakınlık ve dostluk kurar."
...
71.Az yemenin on faydası: Kalp cilalanır, basiret açılır, Kalp yumuşar, Tevazu sağlar, Açları hatırlatır, İsyanların şehveti kırılır, Uykuyu azaltır, İbadeti kolaylaştırır, Sağlıktır, hastalığı önler, Geçimi kolaylaştırır, Tasarruf edilen ihtiyaç sahiplerine aktarılır.
72."Çok yemek çok su içmeye, çok su içmek çok uykuya sebep olur. Çok uyku ise ziyandır."
73."Kalplerinizi az gülmek ve az yemekle ihya edin, açlık ile temizleyiniz ki yumuşasın ve parlasın" (HŞ).
74.Lokman kendi oğluna şu nasihati yapmıştır: "Yavrum! Mideni tıka basa doldurma. Çünkü mide dolduğu zaman tefekkür uyur, hikmet susar, vücut ibadet için ağırlaşır."
“Hamd Cenabu Allah’a, Selatüselam Peygamberimizedir.”
