"x" hesabında bir kişinin "1936 yılında Arapça tedrisat yaptıkları gerekçesi ile Demirözü köyünden iki kişi hakkında adli işlem yapıldığına ilişkin paylaşımı"nı görünce, Demirözü köyünde yani Togaje'de din alimleri var mıydı? Varsa bunlar kimlerdi? Nerede eğitim almışlardı? Bunlardan eğitim alanlar var mıydı? 1936 yılında 22 Aralık köyde kışın en sert olduğu dönemler, Yıldızeli de 60 km uzaklıkta, yol da yok, öyle ise kışın ortasında niçin böyle bir işlem yapıldı? İhbar eden mi oldu? Kuran okumak, öğrenmek, öğretmek suç muydu? Öyle ise niçin? şeklinde devam eden türlü sorular aklımıza geldi. Kimisine cevap bulduk kimisine bulamadık.
Aşağıda 1936 yılında Arapça öğretim yaptıkları için haklarında işlem yapılan iki hocadan ile ilgili paylaşım ve bunu destekleyen belgelere, bu konuya ilişkin verilen bilgiler ile Demirözü köyü yani Togaje'de yetişmiş din alimlerinin isimlerine yer verilmiştir.
1. X hesabında 01.03.2026 da yapılan paylaşım:
"1 - Sivas'ın Yıldızlı kazasının Demirözü köyünden Molla Geri ve Ebubekir'in köy çocuklarına Arapça tedrisatta bulundukları tesbit edilerek adliyeye sevkedildikleri 22/12/936 tarihinde haber alınmıştır." paylaşımın devamında da buna habere ilişkin belge yer almakta idi (Ek:1). Paylaşımı yapan da Mert Efe Keleş isimli bir x kullanıcısı.
2. Konuya ilişkin sunulan bilgiler:
Bu konuyu hiç duymamıştım, hayli ilginç geldi. Konuyu Demirözlülere duyurdum. İki kişiden gelen mesajlar şu şekilde.
"Molla Geri, Abuzer amcaların babaları, Ebubekir Yemiş Hoca dedikleri bunlar haftada iki defa kışın Yıldızeli'ne imzaya gitmek zorunda bırakıldı Kuran öğrettikleri için ben Dedemden duydum. Rabbim rahmet eylesin mekanları cennet olsun inşallah bir cümle geçmişimizi de" (Namuk Ekinci).
"Evet abi babam ve amcalarım da anlatmıştı bu olayları. Kışın git gel çok zor olunca da Ilıca da kalıyorlarmış" (Özkan Duman).
"Molla Geri dediği Soh sülalesinden Soh Geri ben onun Osmanlıca yazdığı bir baş sağlığı mektubuna ulaşmıştım, süper güzel bir hattı vardı. Mektubu nereye koyduğumu kaç yıldır bulamıyorum . Ayrıca onun Arapça fıkıh derslerinde istifade ettiği kitaplardan bir tanesi buldum el yazması ve elimde mevcut..Mekanları cennet olsun." (Hayrullah Aydın).
"Babam ve amcamlardan SOH GERİ olarak duydum hep. Ama kimliğinde KERİM olarak yazılıydı sanırım. Rahmetli babamın emeklilik işlemlerinde GERİ, KERİM ve KEREM oğlu Kemal Duman adı ile kayıtları çıkmıştı ve SSK dan köyümüzde KEREM ve GERİ oğlu Kemal Duman adında birinin bulunmadığına dair muhtarlıktan ve Nüfus Müdürlüğünden bir yazı almamızı istemişlerdi.
Rahmetlik dedem Soh Geri Hoca ile Yemiş Hocanın birlikte yakalanıp Yıldızeli (o zamanlar YENİHAN adı) ilçesine bir kış boyunca ve defaatle mahkemeye gittiklerini anlatmıştı amcalarım." (Hakan Duman).
3.Demirözü-Togaje'nin geçmişte yaşamış din alimleri:
"Zekeriya Efendi (...)
İsmail Efendi (Sosren)
Hayrullah Efendi (Sosren)
Ebubekir Efendi (Yemiş)
Molla Geri Efendi (Soh)
Gazihan Efendi (Heymaşe)
Hacı Mehmet Efendi (Kumuk)
Vehbi Efendi (Kumuk)
Mesud Efendi (Zuğane)
Hasan Efendi (Zuğane)
Hacı İsmail Efendi (Aşın)
... Hoca Efendi (Bek'e)
... Hoca Efendi (Karden)" (Namuk Ekinci).
Rabbimden cümlesine rahmet diliyorum. Mekanları cennet olsun inşallah.
Gençler araştırmaya muhtaç bir konu bilginize ilginize...
(Ek:1):
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder