Dua kelimesi, “çağırmak, seslenmek, istemek; yardım talep etmek” mânasındaki da‘vet ve da‘vâ kelimeleri gibi masdar olup, “küçükten büyüğe, aşağıdan yukarıya vâki olan talep ve niyaz” anlamında isim olarak da kullanılır. Ayrıca Allah’a sunulacak talepleri sözlü veya yazılı olarak dile getiren metinlere de dua denilir. İslâm literatüründe ise Allah’ın yüceliği karşısında kulun aczini itiraf etmesini, sevgi ve tâzim duyguları içinde lutuf ve yardımını dilemesini ifade eder. Arapça’da kullanıldığı edatlara göre bir kimse için hayır duada veya bedduada bulunmak mânalarını da taşır.
Duanın ana hedefi insanın Allah’a halini arz etmesi ve O’na niyazda bulunması olduğuna göre dua kul ile Allah arasında bir diyalog anlamı taşır.
Kur’ân-ı Kerîm’de dua ile ilgili âyetler geniş bir yer tutar. 200 kadar âyet doğrudan doğruya dua konusundadır; ayrıca tövbe, istiğfar gibi kulun Allah’a yönelişini ve O’ndan dileklerini ifade eden çok sayıda âyet de geniş anlamda dua ile alâkalıdır.
ALLAH Teâlâ, kendisine duâ edilmesi konusunda şunları söylemiştir:
"Kullarım senden beni sordukları zaman, benim onlara yakın olduğumu söyle. Bana duâ edeni ben anında işitir ve ona cevap veririm. O halde, onlar da benim da'vetime cevap versinler ve bana iman etsinler. Böyle yaparlarsa, doğru yolu bulurlar." (Bakara, 186),
"RABBİNİZ dedi ki: Bana duâ edin, size cevap vereyim. Büyüklük taslayıp bana duâ ve ibadet etmekten yüz çevirenler, zelil bir şekilde cehenneme gireceklerdir." (Mü’min/Gâfir, 60),
"Yalvarış halinde ve gizli bir sesle RABBİNİZE duâ edin. O haddi aşanları sevmez." (A'râf, 55).
“En güzel isimler (el-esmâü’l-hüsnâ) Allah’ındır; bu güzel isimlerle O’na dua edin” (A‘râf 7/180).
Dua konusu hadislerde de önemli bir yer tutmuş, ilk dönemlerden itibaren hadis mecmualarının başlıca bölümlerinden biri olarak ele alınmış ve bu durum daha sonraki bazı âlimlerin dua bahsini hadis ilminin bir bölümü şeklinde göstermelerine yol açmıştır
Duâ mevzuunda ALLAH Rasûlü (sa) da şöyle buyurmuştur:
"Duâ ibadetin özüdür." (Tirmizî),
"ALLAH yanında duadan daha etkili bir şey yoktur." (Tirmizî, İbnu Mâce, Hâkim),
"Duâ edince kula üç şeyden birisi mutlaka verilir. Bununla ya günahı bağışlanır, ya hemen bir iyilik verilir veya onun hesabına bir iyilik saklanır." (Deylemî).
Bu hadisin diğer bir rivayet şekli de şöyledir:
"...İstediği şey ya hemen verilir, ya âhiret için saklanır, ya da istediği şey kadar bir kötülük ve belâ kendisinden uzaklaştırılır." (Ahmed, Hâkim, Buharî/el-Edeb),
"ALLAH'tan O'nun fazl ve rahmetini isteyin. Çünkü O, bunların kendisinden istenmesinden hoşlanır." (Tirmizî),
"İbadetin efdali, kabul edileceğine inanarak duâ etmek ve sonucu sabırla beklemektir." (Tirmizî).
Kur'an-ı Kerim’de yer alan bazı dualar ile Peygamberimizin yaptığı dualardan bazı örnekler:
A).Kur'ânı Kerim ayetlerinde geçen dualardan bazıları:
1)."RABBİMİZ! Bizden kabul buyur. Şüphe yoktur ki, sen işitensin, bilensin. RABBİMİZ! Bizi sana teslim olmuşlardan kıl; neslimizden de sana teslim olan bir topluluk çıkar. Bize, nasıl ibadet edeceğimizi göster ve tevbemizi kabul et. Şüphe yoktur ki, Sen tevbeleri kabul edensin, çok merhametlisin." (Bakara, 127-128)
2)."RABBİMİZ! Bize dünyada iyilik ver, âhirette iyilik ver ve bizi ateş azabından koru." (Bakara, 201)
3)."RABBİMİZ! Unutsak veya hatâ etsek bizi muâheze etme. RABBİMİZ! Bizden öncekilere yüklediğin ağır yükleri bize yükleme. RABBİMİZ! Gücümüzün yetmediği işleri bizden isteme. Bizi bağışla, bizi affet, bize merhamet et; sen Mevlâmızsın, kâfir bir kavme karşı bize yardım et." (Bakara, 286)
4)."RABBİMİZ! Bizi hidayet ettikten sonra kalplerimizi saptırma ve bize kendi tarafından merhamet et; hiç şüphe yoktur ki, sen çok merhamet edensin." (Âl-i İmrân, 8)
5)."RABBİMİZ! Biz iman ettik; artık günahlarımızı bağışla ve bizi ateş azabından koru." (Âl-i İmrân, 16)
6)."RABBİMİZ! Günahlarımızı ve işlerimizdeki israfımızı bağışla, ayaklarımızı (İslâm yolu üzerinde) sâbitleştir ve kâfir kavme karşı bize yardım et." (Âl-i İmrân, 147)
7)."RABBİMİZ! Sen gökleri ve yeri boşuna yaratmadın. Seni bundan tenzih ederiz. Bizi ateş azabından koru. RABBİMİZ! Sen kimi ateşe atarsan onu perişan edersin. Zâlimlerin (sana karşı) yardımcıları yoktur. RABBİMİZ! Biz bir münâdi duyduk; imana çağırıyor ve 'RABBİNİZE iman edin!’ diyordu. Biz de iman ettik. RABBİMİZ! Artık kusurlarımızı bağışla, günahlarımızı affet ve bizi iyilerle beraber vefat ettir. RABBİMİZ! Peygamberlerinin aracılığıyla bize va'dettiklerini ver ve kıyâmet gününde bizi perişan etme. Şüphe yoktur ki, sen va'dinden dönmezsin." (Âl-i İmrân, 191,194)
8)."RABBİMİZ! Üstümüze sabır yağdır ve bizi müslüman olarak vefat ettir." (Araf, 126)
9)."RABBİMİZ! Bizi zâlim kavme fitne (konusu) yapma ve rahmetinle bizi kâfir kavimden koru." (Yûnus, 85, 86)
10)."RABBİM! Beni ve zürriyetimi namaz kılanlardan eyle ve dualarımızı kabul et. RABBİMİZ! Hesabın görüleceği gün beni, anne babamı ve müminleri bağışla." (İbrahim, 41)
11)."RABBİMİZ! Kendi tarafından bize bir rahmet ver ve bu durumumuzdan bize bir kurtuluş yolu aç." (Kehf, 10)
12)."RABBİMİZ! Cehennem azabını bizden uzak tut; onun azabı bitip tükenmez; o ne kötü bir durak ve konaktır." (Furkan, 65, 66)
13)."RABBİMİZ! Bize eşlerimizden ve zürriyetimizden göz aydınlatıcı işler göster ve bizi takva sahiplerine öncü yap." (Furkan, 74)
14)."RABBİMİZ! Bize ve bizden önce iman ile geçmiş kardeşlerimize mağfiret et ve iman edenlere karşı kalplerimize kin koyma. RABBİMİZ! Sen şefkatli ve merhamet sahibisin." (Haşr, 10)
15)."RABBİMİZ! Nurumuzu tamamla ve bizi bağışla; hiç şüphe yoktur ki, sen her şeye kadirsin." (Tahrim, 8)
16)."RABBİM! Küçükken anne ve babam bana merhamet ettikleri gibi, sen de onlara merhamet et." (İsrâ, 24)
17)."RABBİM! Beni gireceğim yere doğrulukla sok, çıkacağım yerden de doğrulukla çıkar ve kendi tarafından bana yardım edici bir kuvvet ver." (İsrâ, 80)
18)."RABBİM! Beni bereketli bir yere yerleştir; sen yer verip yerleştirenlerin en hayırlısısın." (Mu’minûn, 29)
19)."RABBİM! Beni zâlim kavmin içine katma." (Mu’minûn, 94)
20)."RABBİM! Şeytanların tahriklerinden sana sığınırım; RABBİM! Onların bana yaklaşmalarından da sana sığınırım." (Mu’minûn, 97, 98)
21)."RABBİM! Beni ve ev halkımı kötülerin yaptıklarını yapmaktan koru." (Şuarâ, 169)
22)."RABBİM! Bana, anne ve babama yaptığın iyiliklerin şükrünü ifâ etmek ve razı olduğun ameli yapmak için bana niyet ve takat ver ve rahmetinle beni sâlih kullarının arasına kat." (Neml, 19)
23)."RABBİM! Bana sâlih evlâd ver." (Sâffât, 100),
24)."RABBİM! Bana yapacağın her iyiliğe muhtacım." (Kasas, 24)
25)."RABBİM! Kendi yanında cennette bana bir ev yap; beni Firavun şerrinden ve zâlim kavimden koru." (Tahrim, 11)
(Amin)
...
B). ALLAH Rasûlü’nün dualarından bazıları:
1)."ALLAH'ım! Sen benim RABBİMsin; senden başka ilâh yoktur; beni Sen yarattın; ben Senin kulunum ve gücüm nisbetinde Sana verdiğim söz ve ahidlere bağlıyım. Kötülüklerden Sana sığınırım. Senin bana iyilik ettiğini ve nimetler verdiğini ikrar eder, buna karşı şükretmekte âciz kaldığımı itiraf ederim. Aczimi affet ve kusurlarımı ört. Senden başka günahları affeden ve örten yoktur."
2)."ALLAH'ım! Sen anılmaya, aranmaya, ibadet edilmeye çok lâyık olansın. Sen güçlü iken en çok merhamet eden, istenirken en çok cömertlik eden, verirken en çok verensin. Sultan sensin; ortağın yoktur; hep var olan sensin; senden başkası yok olmaya mahkûmdur. Beni merhamet ve kudretinle ateşten koru."
3)."ALLAH'ım! Hayatımın gayesi olan dinimi ıslah et; geçinmemin vasıtası olan dünyamı ıslah et; dönüş yerim olan âhiretimi ıslâh et."
4)."ALLAH'ım! Beni nefsime bırakma; beni nefsime bırakırsan, günahlara, hatalara, kusurlara, zararlara bırakmış olursun. Ben nefsime değil, senin korumana güvenirim. Kusurlarımı affet. Senden başka kusur ve günahları affeden yoktur. Bana tevbe nasip et; sen tevbeleri kabul edensin."
5)."ALLAH'ım! Vücuduma afiyet ver, kulaklarıma afiyet ver, gözlerime afiyet ver. ALLAH'ım! Kalbimi nurlandır, kabrimi nurlandır, kulaklarımı nurlandır, gözlerimi nurlandır; saçlarımı, cildimi, etimi, kanımı, kemiklerimi nurlandır. ALLAH'ım! Önümü, arkamı, sağımı, solumu, üstümü, altımı nurlandır ve nurumu arttır."
6)."ALLAH'ım! Vücudumu güzelleştirdiğin gibi, huy ve ahlâkımı da güzelleştir."
7)."ALLAH'ım! Beni kaderine razı et ve onu hakkımda hayırlı et. Ta ki, hâzır olan şeyin ertelenmesini, ertelenmiş olan şeyin hâzır olmasını temenni etmeyeyim ve olan şeyin olmamasını, olmayan şeyin olmasını istemeyeyim."
8)."ALLAH'ım! Doğru yolu kaybetmekten, bile bile ondan ayrılmaktan, zulmetmekten, zulme uğramaktan, cahillik etmekten, cahilliğe uğramaktan sana sığınırım."
9)."ALLAH'ım! Kusurlarımı affet ve bana rahmet kapılarını aç."
10)."ALLAH’ım! Kusurlarımı affet ve bana rızk kapılarını aç."
11)."ALLAH'ım! Beni en güzel amel ve en güzel ahlaka yönelt; bunlara ancak sen yöneltirsin, beni çirkin amel ve çirkin ahlaktan uzaklaştır; bunlardan ancak sen uzaklaştırırsın."
12)."ALLAH'ım! Sana rükû' ettim, sana iman ettim, sana teslim oldum. Sen benim RABBİMsin. Gözlerim, kulaklarım ve ayaklarımın taşıdığı bütün vücudum sana eğilmiştir." (ALLAH Rasûlü (sa), bu duayı rükû'da okurdu)
13)."ALLAH'ım! Sana secde ettim, sana iman ettim, sana teslim oldum. Yüzüm; kendisini yaratan, şekillendiren, güzelleştiren, ona göz ve kulak takan RABBİne secde etmiştir." (ALLAH Rasûlü (sa), bu duayı secdede okurdu)
14)."ALLAH'ım! Bana şer ve kötülüklerden yıkanmış, küfür ve isyandan temizlenmiş bir kalb ver."
15)."ALLAH'ım! Gaybları kuşatan ilmin ve her şeye yeten kudretin hakkı için, hayat benim için hayırlı olduğu sürece beni yaşat; ölüm benim için hayırlı olduğu zaman da beni vefat ettir."
16)."ALLAH'ım! Senden gizli ve açık hallerimde korkmayı, sevdiğimiz ve sevmediğim işlerde hakkı söylemeyi, varlık ve darlıkta iktisat ve ölçü ile yaşamayı, bitmeyen cennet nimetlerini, sonu gelmeyen göz aydınlığını, kaderine râzı olmayı, ölümden sonra yaşamanın tadını, güzel olan yüzüne bakmanın lezzetini, sana kavuşmanın iştiyakını isterim; zarar veren sıkıntılardan ve dalalete düşüren fitnelerden selâmette olmayı isterim. ALLAH'ım! Bizi iman süsüyle süslendir, bizi doğru yolda olan ve o yolu gösteren kimselerden eyle."
17)."ALLAH'ım! Senden dinde sebat etmeyi, rüşd ve azim sahibi olmayı, nimetlerine şükretmeyi, sana güzelce ibadet etmeyi, temiz bir kalb ve doğru bir dil isterim. İşlediğim günahlar için senden af dilerim, bundan sonra da günahlara karşı sana sığınırım."
18)."ALLAH'ım! Bende affetmediğin bir günah, defetmediğin bir belâ, kaldırmadığın bir sıkıntı, kapatmadığın bir zarar, ödemediğin bir borç, gidermediğin bir ihtiyaç bırakma. Sen merhamet edenlerin en merhametlisisin."
19)."ALLAH'ım! Senden bildiğim ve bilmediğim bütün hayır çeşitlerinden isterim. Sana, bildiğim ve bilmediğim bütün şer çeşitlerinden sığınırım."
20)."ALLAH'ım! Günahlarımı affet; evimi genişlet; rızkımı bereketlendir; hüzün ve kederi benden uzaklaştır."
21)."ALLAH'ım! Senden faydalı ilim, yararlı amel ve temiz rızk isterim."
22)."ALLAH'ım! Hidâyet verdiklerin gibi bana hidâyet ver; afiyet verdiklerin gibi bana afiyet ver; bana verdiğin iyi şeyleri bereketlendir; takdir ettiğin şeylerin kötüsünden beni koru. Sen hükmedersin, Sana hükmedilmez. Senin dostluk ettiğin (sahip çıktığın) kimse zelil olmaz; Senin düşmanlık ettiğin (terk ettiğin) kimse aziz olmaz. Sen bereket sahibi ve yücesin." (Şâfiîler bu duayı kunutta okurlar)
23)."ALLAH'ım! Senden yardım dileriz; Senden af dileriz; Seni hayırla anarız; Seni inkâr etmez ve Sana karşı nankörlük etmeyiz. Seni inkâr edeni bırakır, Sana itaatsizlik edeni terk ederiz. ALLAH'ım! Yalnız Sana kulluk eder, yalnız Sana namaz kılıp eğilir ve secde ederiz. Yalnız Sana taraf gelir, Sana doğru koşarız. Rahmetini umar, azabından korkarız. Büyük olan azabın kâfirleri er geç yakalayıcıdır." (Hanefîler bu duayı kunutta okurlar)
24)."ALLAH'ım! Sana hamd olsun; Sen göklerin, yerin ve bunlardaki şeylerin nurusun; Sen haksın; sözün haktır; va'din haktır; kıyâmet haktır; hesap haktır; cennet haktır; cehennem haktır. ALLAH'ım! Sana teslim oldum; Sana iman ettim; Sana güvenip tevekkül ettim; Sana döndüm; Senin için kavga ettim; işleri Senin hükmüne havale ettim."
25)."ALLAH'ım! Geçmişteki kusurlarımı, gelecekte olanları, gizli kalanları ve açığa çıkanları affet; sen benim ilâhımsın, senden başka ilâh yoktur."
26)."ALLAH'ım! Senden hayır olan işleri yapmayı, kötü olan işeri terk etmeyi ve fakirleri sevmeyi bana nasib etmeni isterim."
27)."ALLAH'ım! Bana kendi sevgini, Seni sevenlerin sevgisini ve beni sevmene vesile olabilen işlerin sevgisini nasib et."
28)."ALLAH'ım! Senden nimetin tamamını, afiyetin devamını ve sonumun hayırlı olmasını isterim."
29)."ALLAH'ım! Beni Sana çok şükreden, Seni çok zikreden, Senden çok korkan, Sana çok itaat eden, Sana çok dönen bir kul eyle."
30)."ALLAH'ım! Tevbemi kabul et; duama cevap ver; kalbimi doğruya yönlendir; dilimi doğrult; kötü huyları benden al."
31)."ALLAH'ım! Ayıplarımı ört; korkularımı gider; beni borçlu bırakma."
32)."ALLAH'ım! İçimi dışımdan daha hayırlı et; dışımı da ıslah et." "Bütün işlerimde akıbeti hayırlı eyle, beni dünya zilletinden ve âhiret azabından koru." "Bizi bağışla; bize merhamet et; bizden razı ol; amellerimizi kabul et; bizleri ateşten koru ve cennete dâhil et; bütün işlerimizi güzelleştir."
33)."ALLAH'ım! Beni râzı olduğun ve sevdiğin söz, amel, niyet ve hidayete muvaffak et. Sen her şeye kadirsin."
34)."ALLAH'ım! Beni kendi helâl rızkınla haramlardan ve kendi fazlınla senden başkalarından müstağni kıl."
35)."ALLAH'ım! Bana öğrettiklerinden beni faydalandır, bilmediklerimi bana öğret ve ilmimi arttır."
36)."ALLAH'ım! Fayda vermeyen bir ilimden, huşu' duymayan bir kalpten, doymayan bir nefisten ve dinlenmeyen bir duadan sana sığınırım."
37)."ALLAH'ım! Senden sıhhat, iffet, emânete riâyet, güzel ahlâk, kadere razı olmayı isterim."
38)."ALLAH'ım! Senden hidâyet, takva, iffet ve tok gözlü olmayı, sevdiğin ve razı olduğun ameli isterim."
39)."ALLAH'ım! Belânın ağırlığından, şekâvetin ulaşmasından, kaderin kötüsünden, düşmanların şamatasından sana sığınırım."
40)."ALLAH'ım! Kötü günden, kötü geceden, kötü saatten, kötü arkadaştan, kötü komşudan sana sığınırım."
41)."ALLAH'ım! Âciz kalmaktan, tembelleşmekten sana sığınırım; kalb katılığından, basiret körlüğünden, geçimimi temin edememekten sana sığınırım; fâsıklıktan, huysuzluktan, münafıklıktan, gösteriş ve riya yapmaktan sana sığınırım; körlükten, sağırlıktan, konuşamamaktan, delilikten, cüzzamdan ve kötü hastalıklardan sana sığınırım."
42)."ALLAH'ım! Kızgınlığından rızâna, intikamından affına, senden yine sana sığınırım. Senin verdiğin bir şeyi kimse menedemez; senin menettiğin bir şeyi kimse veremez. Kimsenin şöhret ve serveti senin yanında fayda sağlayamaz."
43)."ALLAH'ım! Kendi nefsimin şerrinden ve alnından tuttuğun bütün canlıların şerrinden sana sığınırım."
44)."ALLAH'ım! Cehennem azabından sana sığınırım; kabir azabından sana sığınırım; deccal fitnesinden sana sığınırım; hayat ve ölüm fitnelerinden sana sığınırım."
45)."ALLAH'ım! Tembellikten, aşırı ihtiyarlıktan, korkaklıktan, dünya sıkıntılarından ve kabir azabından sana sığınırım."
46)."ALLAH'ım! Taşkınlık getiren zenginlikten, ümitsizlik veren fakirlikten, oyalayan boş arzulardan ve saptıran arkadaşlardan sana sığınırım."
47)."ALLAH'ım! Bana lütfettiğin nimetin gitmesinden, verdiğin afiyetin bozulmasından ve ansızın gelen intikamından sana sığınırım."
(Amin).
...
(Kaynakça:
İlgili yazımız;
