İnsan bazen öyle durumlarla karşılaşıyor ki, hayretler içinde; insan olan bunu yapmaz, Müslüman bunu yapmaz, İslam'ı bilen bunu yapmaz, ilmihal okuyan bunu yapmaz, gaflette olmayan bunu yapmaz deniyor.
Aslında farzı ayn olan, yani akil baliğ olmuş her müslümanın öğrenmesi üzerine farz olan ilimleri insanlar, müslümanlar öğrense, bu bilgilerine zaman zaman tazelese ve hayatlarına tatbik etse, bu tür hayret uyandıran davranışlar sergilenmeyeceği gibi; eşleriyle, çocuklarıyla, akrabalarıyla, arkadaşlarıyla, komşularıyla, tabiatla çevreyle toplumla yaşanan pek çok olumsuzluk problem düzelecek şikayetler azalacak daha huzurlu daha hoşgörülü bir ortam oluşacak ve insanlar daha huzurlu da bir hayat yaşayacaklar.
İşte bu cümleden olmak üzere ihtiyaç duyulan davranış şekli İslam ilmihallerinin ahlak bölümünde İslam ahlakı bölümünde detaylı olarak yer almaktadır. Herhangi bir ilmihal kitabına başvurulabilir.
Biz bu yazımızda bu bilgileri tekrar hatırlamak ve hatırlatmak ve hayatımıza tatbik etmek açısından Ömer Nasuhi Bilmen'in "Büyük İslam İlmihali" kitabından "İslam ahlakı" bölümünü paylaşmak istedik çünkü tekrar tekrar okumanın, tekrar hatırlamanın faydalı olacağını müşahede ettik.
Ancak bu bölüm İlmihalde çok uzun olduğu için üç kısma ayırarak, İslam Ahlakı-1, İslam Ahlakı-2 ve İslam Ahlakı-3 şeklinde yayınlamayı uygun gördük.
Bu yayında; İlmihalde yer alan "İslam Ahlakı" bölümünün ana başlıklarından;
-Ahlak, tanımı, ilahi, şahsi, ailevi ve toplumsal görevlere ilişkin hususlara İslam Ahlakı-1 başlıklı yazıda,
-"İslam'da Muaşeret (Güzel Geçinme)" başlığında yer alan hususlara İslam Ahlakı-2 başlıklı yazıda ve,
-"Güzel ve Çirkin Huylar" başlığında yer alan hususlara İslam ahlakı-3 başlıklı yazıda yer verilmiştir.
İstifadenize sunulur.
...
İSLAM AHLAKI-2:
"D. İSLAM'DA MUAŞERET (GÜZEL GEÇİNME) ADABI:
İslam dini, insanların muaşeretine (birbiriyle görüşüp konuşmalarına, toplum halinde medeniyet üzere yaşamalarına) büyük bir önem vermiştir. Müslümanların birbirleriyle geçinmelerinde samimiyet, tevazu, sadelik, zorlanmama, karşılıklı yardım, nezaket, saygı, sevgi ve hayırseverlik bir esastır.
İslam'da halk ile geçinmenin çeşitli yönleri ve dereceleri vardır. Bunların bir kısmı şunlardır:
1) Herkese karşı tatlı dilli, güler yüzlü, açık kalpli olmak.
“Şüphe yok ki, Allah yumuşak huylu, açık yüzlü kimseyi sever.” (Hadisi Şerif).
2) Herkesle güzel şekilde görüşmek, insanlara eziyet vermekten kaçınmak.
“Müslüman odur ki, dilinden ve elinden müslümanlar selamette bulunur.” (Hadisi Şerif).
3) İnsanların eziyetlerine katlanmak, kötülüğe karşı iyilik yapmak.
“Sıddîkların (özü-sözü dosdoğru olanların) derecelerine geçmek istersen, senden ilgiyi kesene bağlan, senden esirgeyene sen ver, sana zulmedeni de bağışla.” (Hadisi Şerif).
4) Dargınlığa hemen son vermek. Müslümanlar arasında bir dargınlık olursa hemen barışırlar, birbirlerinden üç günden ziyade ayrı kalmazlar.
“Üç günden ziyade kardeşine dargın kalmak bir müslümana helal olmaz.” (Hadisi Şerif).
5) Dargınların arasını düzeltmeye çalışmak.
“Sadakanın en faziletlisi, dargınların aralarını bulup düzeltmektir.” (Hadisi Şerif).
6) İnsanların kusurlarım araştırmamak ve yaymamak, aksine örtmeye çalışmak.
“Bir kul bir kulun kusurunu örterse, Allahü Teala Hazretleri de onu kıyamette örter. (günahlarını açığa vurmaz).” (Hadisi şerif).
7) Dostları arkalarından savunmak.
“Bir kul kardeşine yardımda bulundukça, kendisine de Allah daima yardım eder.” (Hadisi Şerif).
8) İnsanların kalplerini kötü zandan korumak için sakıncalı yerlerden uzak durmak. Buna aykırı davranmak birçok kimselerin günaha girmesine sebep olur, insanlar arasında dedi-koduya ve nefrete yol açar.
“Töhmet yerlerinden kaçınız…” (Hadisi Şerif).
9) Değişik halk sınıfları ile makamlarına göre sohbet edip ilişki kurmak.
10) Yaşlılara hürmet, çocuklara, düşkünlere merhamet ve şefkat göstermek.
“Bir genç bir yaşlıya sadece yaşından dolayı hürmet etti mi, Allah da ona bir mükafat olmak üzere, ihtiyarlığı zamanında hürmet edecek bir kimseyi muhakkak yaratır.” (Hadisi Şerif).
11) Hayırsever olmak, yardım etmek ve arka çıkmak.
“Sizden biriniz kendi nefsi için sevip istediği bir şeyi kardeşi (veya komşusu) için de sevip istemedikçe, gerçek mü’min olamaz.” (Hadisi Şerif).
12) Selam vermek. Şöyle ki: Müslümanlar arasında selam vermek bir sünnettir, bir dostluk ve hayırseverlik alametidir. Selam almak da bir farzdır.
“Siz iman etmedikçe cennete giremezsiniz. Birbirinizi sevmedikçe de iman etmiş olamazsınız. Size bir şey göstereyim mi ki, onu yaptığınız zaman birbirinizi sevmiş olursunuz: Aranızda selamı yayınız.” (Hadisi Şerif).
13) Musafaha (el sıkışmak).
“Birbirine rasgelen iki müslüman musafahada bulundu mu, onlar daha birbirinden ayrılmadan bağışlanırlar.” (Hadisi Şerif).
14) Teşmitte bulunmak (aksırana hayır ve bereket istemek). Şöyle ki: Bir müslüman aksırınca: “Elhamdülillâh” der. Yanındaki müslüman kardeşi de: “Yerhamükallah = Allah sana rahmet etsin” diye dua eder. Aksıran adam da: “Yehdina ve yehdikümullah = Allah, bizleri de sizleri de hidayet üzere bulundursun” diyerek karşılık verir.
15) Toplantılarda temiz bulunmak ve edebe uygun davranmak. İki kişinin arasına rızaları olmadıkça girip oturmazlar. Bir toplantıda üç müslümandan ikisi başbaşa verip gizlice konuşmazlar. Müslümanlar bulundukları bir toplantıdan, arkadaşlarından izin alarak ayrılırlar. Geçici olarak toplantıdan ayrılanların yerine de hemen oturmazlar.
16) Dostları ziyaret: Müslümanlar uygun zamanlarda gidip din kardeşlerini, büyüklerini ve yakınlarını ziyaret ederler. Bu ziyaret de, bir sevgi ve bağlılık nişanıdır. Ancak bu ziyaret, usandırıcı ve pek sık olmamalıdır. Ziyarete gelen misafirlere mümkün olduğu kadar ikram edilmesi gerekir.
“Sizi ziyarete gelenlere ikram ediniz” (Hadisi Şerif).
17) Ziyafetlere (davetlere) icabet etmek. Bir müslüman, din kardeşinin davetine uyar, ziyafetinde bulunur.
“Sizden birinizi, kardeşi düğün yemeğine veya başka bir şeye çağırsa, ona icabet etsin (uysun)” (Hadisi Şerif).
Yeter ki, ziyafet yerinde haram bir şey bulunmasın. Toplantılar sade ve külfetsiz olmalıdır.
18) Saygı için ayağa kalkmak. Müslümanlar, yanlarına gelen din kardeşlerine karşı ayağa kalkabilirler. Bu bir hürmet belirtisidir.
19) Değerli zatların ellerini öpmek. Müslümanlar, alimlerin, takva sahibi kimselerin ve adaletli hakimlerin ellerini sevgi ve saygı göstermek niyetiyle öperler, onlarla musafahada bulunurlar; bunda bir sakınca yoktur.
20) Komşuluk haklarını gözetmek. Şöyle ki: İslamda komşuluğun büyük önemi vardır.
“Ev satın almadan önce komşu, yola çıkmadan önce de yoldaş arayınız.” (Hadisi Şerif).
Komşulara ikram bir sünnettir. Bir müslüman komşusunun hakkını fazla gözetir, ona güleryüz gösterir, gerektiğinde ödünç verir, bir kederi olunca onu teselli etmeye çalışır, taziyede (baş sağlığı dileğinde) bulunur. Komşusuna eziyet verecek şeyleri yapmaktan sakınır. Evin akıntı suları ile ve çöplerle komşularını rahatsız etmez. Yüksek sesle devam eden çalgı ve radyo sesleri ile komşularını rahatsız edenler, hasta ve okur-yazarlarını düşünmeyenler komşuluk haklarını gözetmemiş olur ve topluma karşı görevlerini çiğnemiş sayılırlar.
“Kötülüklerinden komşusu emin olmayan kimse, gereği üzere Allah’a iman etmiş olmaz.” (Hadisi Şerif).
Sonuç: İnsan, komşularının sevgi ve övgülerini kazanmalıdır. Hazret-i Ömer (radıyallahu anh) buyurmuştur:
“Komşusu, yakını ve yol arkadaşı tarafından övülen kimsenin güzel hal ve ahlak sahibi olduğundan şübhe etmeyiniz.”
21) Hastaları ziyaret etmek. Müslümanlar hasta olan dostlarını ve komşularını uygun zamanlarda yanlarına giderek ziyaret ederler. Sağlıklarına duada bulunurlar.
“Beş şey vardır ki, bunlar kardeşine karşı müslümana vacib olur; Verilen selamı almak, aksırana teşmit (hayır dua) etmek, davete gitmek (icabet etmek), hastayı ziyaret etmek, cenazelerin arkasından gitmek” (Hadisi Şerif).
22) Cenazeleri teşyî etmek (uğurlamak).
“Bir cenaze üzerine namaz kılana bir kırat, gömülmesinde bulunana da iki kırat (sevab) vardır. Bir kırat ise, Uhud dağı kadardır.” (Hadisi Şerif).
23) Müslümanların mezarlıklarını ziyaret etmek."
...
(Öncesi İslam Ahlakı-1 ve devamı ise İslam Ahlakı-3 başlıklı yazılardadır).
(Kaynak: Büyük İslam İlmihali-Ömer Nasuhi BİLMEN).
Konuya ilişkin aşağıda başlıkları verilen ve ilgili diğer yazılarımız https://alinural.blogspot.com/ blog adresindedir:
1.Tüketim Ahlakı (160814)
2.Etik günü (25 mayıs) ve haftası 300514
3.Hayatın Hâl ilmi Nedir? Niçin Bilmemiz Gerekiyor? 081220
4.Kurnazlık! 130821
5.Ustalık, İş Ahlâkı, İşini İyi Yapmak 220821
6.İhya (İhyâ-u ulûmi’d-dîn)-İmam Gazali 181021
7.Analizler-II (ahlak, etik) 091221
8.Yozlaşma 210122
9.Münafık!(lık!)(lar!) (Nifak ehli!)110222
10.Ticari ve ahlaki yozlaşma ve piyasa istikrarının sağlanması 270322
11.İhya’dan bazı notlar, öğütler 080422
12.İyilik ve iyi insan 111122
13.Dışarıya bir şey silkelemek 150123
14.Ahlâk 120723
15.Fitnecilik, Fesatçılık, Psikolojik Harp! 090923
16.ÜLKE'DEKİ BAZI TEMEL PROBLEMLER 250425
17.GÖZLERİMİ KAPARIM, VAZİFEMİ (YAPAR GİBİ) YAPARIM.180925
18.YALAN! 240126
19.İslam Ahlakı-1, 270126
20.İslam Ahlakı-3, 270126
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder