İnsan bazen öyle durumlarla karşılaşıyor ki, hayretler içinde; insan olan bunu yapmaz, Müslüman bunu yapmaz, İslam'ı bilen bunu yapmaz, ilmihal okuyan bunu yapmaz, gaflette olmayan bunu yapmaz deniyor.
Aslında farzı ayn olan, yani akil baliğ olmuş her müslümanın öğrenmesi üzerine farz olan ilimleri insanlar, müslümanlar öğrense, bu bilgilerine zaman zaman tazelese ve hayatlarına tatbik etse, bu tür hayret uyandıran davranışlar sergilenmeyeceği gibi; eşleriyle, çocuklarıyla, akrabalarıyla, arkadaşlarıyla, komşularıyla, tabiatla çevreyle toplumla yaşanan pek çok olumsuzluk problem düzelecek şikayetler azalacak daha huzurlu daha hoşgörülü bir ortam oluşacak ve insanlar daha huzurlu da bir hayat yaşayacaklar.
İşte bu cümleden olmak üzere ihtiyaç duyulan davranış şekli İslam ilmihallerinin ahlak bölümünde İslam ahlakı bölümünde detaylı olarak yer almaktadır. Herhangi bir ilmihal kitabına başvurulabilir.
Biz bu yazımızda bu bilgileri tekrar hatırlamak ve hatırlatmak ve hayatımıza tatbik etmek açısından Ömer Nasuhi Bilmen'in "Büyük İslam İlmihali" kitabından "İslam ahlakı" bölümünü paylaşmak istedik çünkü tekrar tekrar okumanın, tekrar hatırlamanın faydalı olacağını müşahede ettik.
Ancak bu bölüm İlmihalde çok uzun olduğu için üç kısma ayırarak, İslam Ahlakı-1, İslam Ahlakı-2 ve İslam Ahlakı-3 şeklinde yayınlamayı uygun gördük.
Bu yayında; İlmihalde yer alan "İslam Ahlakı" bölümünün ana başlıklarından;
-Ahlak, tanımı, ilahi, şahsi, ailevi ve toplumsal görevlere ilişkin hususlara İslam Ahlakı-1 başlıklı yazıda,
-"İslam'da Muaşeret (Güzel Geçinme)" başlığında yer alan hususlara İslam Ahlakı-2 başlıklı yazıda ve,
-"Güzel ve Çirkin Huylar" başlığında yer alan hususlara İslam ahlakı-3 başlıklı yazıda yer verilmiştir.
İstifadenize sunulur.
....
İSLAM AHLAKI-1:
"A- Ahlakın Mahiyeti, Nevileri ve Ahlak İlminin Kısımları.
B- Ahlakın Önemi ve Arındırmaya Elverişli Olması.
C-Görevlerin Mahiyetleri (Esasları) ve Nevileri.
a-İlahi Görevler.
b-Şahsa Ait Görevler.
c-Ailevi Görevler.
d-İçtimai (Toplumsal) Görevler.
D-İslam'da Muaşeret (Güzel Geçinme) Adabı. (İslam Ahlakı-2 başlığı ile yayınlanmıştır).
E-Güzel Ve Çirkin Huylar. (İslam Ahlakı-3 başlığı ile yayınlanmıştır).
A. Ahlakın Mahiyeti Nevileri ve Ahlak İlminin Kısımları:
Ahlâk sözü, hulk kelimesinin çoğuludur. Hulk, insanın ruhundaki “huy” dediğimiz bir meleke, özel bir hal demektir. Böyle bir meleke, ya hayırlı bir semere verir veya hayırsız ve zararlı bir semere verir. Bu bakımdan ahlak özellikleri güzel ve çirkin diye ikiye ayrılır.
Ahlak ilmi, nazari ve amelî ahlak diye iki kısma ayrılır. Nazarî Ahlak: Ahlak esaslarına ve kanunlarına ait görüşleri ve fikirleri gösterir. Amelî Ahlak: Ahlakla ilgili görevlerin nelerden ibaret olduğunu bildirir.
B. Ahlakın önemi ve arındırmaya elverişli olması:
İslam dini, ahlaka pek büyük bir kıymet ve önem vermiştir. Aslında İslam, bir ahlak ve fazilet, bir hikmet dinidir.
İnsanların ahlakı değişebilir. Çirkin huyları güzel huylara çevirmek işine “Tehzib-i ahlâk” denir. Bu değiştirme her halde mümkündür. Mümkün olmasaydı, Peygamber efendimiz: “Ahlakınızı güzelleştirin” diye emretmezdi.
C. Görevlerin mahiyeti ve çeşitleri:
Görev, yapılması dinen zorunlu olan veya tavsiye edilen herhangi bir hayır, bir kemal ve güzel bir şey demektir.
İnsanlara ait bütün görevler, İslam dininin çerçevesi içinde bulunmaktadır.
Görevler, diğer bir bakımdan başka bir bölüme tabi bulunmaktadır. Şöyle ki: Görevleri, ya sırf Allah için veya insanın kendi şahsına ve ailesine karşı veyahut da cemiyete karşı yapılır. Bu bakımdan görevler, İlâhî şahsî, ailevî ve içtimaî (toplumsal) nevilerine ayrılır.
a. İlahi görevler:
Her akıl sahibi ve baliğ kimse, Allahü Teala Hazretlerini bilip ona kullukta bulunmakla yükümlüdür. Bir insan için bu kulluktan daha büyük bir nimet ve şeref olamaz.
İslam yurdunu koruma ve savunma da îlahî bir görev demektir.
Nefs ile mücadele de büyük bir cihaddır. Bundan dolayı çok önemli îlahî bir görevdir.
Bir kısım nafile ibadetler de birer İlahî görevdir.
b.Şahsi görevler:
İnsanların kendi nefislerine karşı da birtakım görevleri vardır. Bu görevlerin bir kısmı bedenlerine, bir kısmı da ruhlarına aittir. Başlıcaları şunlardır:
1) Beden terbiyesi. Öyle ki, her insan için temiz ve pak olmak, güçlü bir bedene sahip olmak gereklidir.
2) Sağlığı koruma. Sağlık büyük bir nimettir. Onun için sağlığa zararlı şeylerden kaçınmak ve gereğinde tedaviye önem vermek gerekir.
3) Zararlı riyazetlerden kaçınmak. İslam'da Ruhbaniyet (toplumdan ayrılıp yalnız başına ibadetle uğraşmak) yoktur. Geceli gündüzlü aç durmak, helal şeylerden büsbütün nefsini kesmek caiz değildir.
4) Vücudu yıpratacak şeylerden sakınmak: İslam'da içki haramdır. Herhangi bir organı kesin bir gerek bulunmaksızın kesmek haramdır. İntihar denilen cinayet haramdır.
5) İradeyi kuvvetlendirmek: İnsan, sağlam bir irade sahibi olmalıdır. Yararlı şeyleri öğrenip yapmalı, yararsız şeyleri de, sırf şunu bunu taklit hevesi ile yapmamalıdır.
6) Aklı ve zihni ilim, irfan nurları ile aydınlatmak, kalpte yararlı ve yüksek duyguları uyandırmak, İslam'da ilim ve marifet kazanmak pek önemli bir görevdir.
c.Ailevi görevler:
Aile hayatı, toplumsal varlığın başlangıcıdır. İslam'da aile teşkilatı pek önemlidir. Aile fertleri, başta zevc ile zevceden ve bunların çocuklarından ibarettir. Bunların karşılıklı görevleri vardır.
1) Kocasının başlıca görevleri: Zevcesi ile güzel geçinmek, onu korumak, onun nafakasını (geçim ihtiyaçlarını) karşılamak, kendisine doğruluktan ayrılmamaktır. Bir hadis-i şerifde buyurulmuştur:
“Sizin hayırlılarınız, kadınları için hayırlı olanlarınızdır.” Diğer bir hadîs-i şerîf de, şöyle:
“Kadınlara ancak kerim olanlar ikram eder, kötü olanlar da ihanet eder.”
2) Kadınların başlıca görevleri: Kocasının dine uygun olan emirlerini tutmak, onun namus ve şerefini korumak, bulunduğu hale kanaat etmek, israftan kaçınmak, ev hanımı olacak bir şekilde bulunmaktır. Mutlu bir şekilde yaşamanın yolu budur.
3) Çocukların ana-babalarına karşı başlıca görevleri: Onlara saygı gösterip itaat etmektir.
4) Ana-babanın çocuklarına karşı görevleri: Dünyaya gelmelerine sebep oldukları bu yavrularını güçleri yettiği kadar beslemek, terbiye etmek ve okutup bir kazanç yoluna koymaktır.
5) Kardeşlerin başlıca görevleri: Birbirini sevmek, birbirine yardım edip saygı ve merhamet göstermektir.
d. İçtimai (Toplumsal) Görevler:
Bilindiği üzere, insanlar yaratılış bakımından medenîdirler. Toplu bir halde yaşamak ihtiyacındadırlar. Bu yönden aralarında karşılıklı bir takım görevler bulunur. Bunlar gözetilmedikçe, toplum hayatı devam edemez, hiç bir işte düzen bulunamaz. Bu görevlerin başlıcaları şunlardır:
1) Cemiyet fertlerinin hayatını gözetmek: Her insan yaşamak hakkına sahiptir. Hiç bir kimsenin hayatına haksız yere tecavüz edilemez.
2) Fertlerin hürriyetini gözetmek: Yüce Allah aslında bütün insanları hür olarak yaratmıştır. Hiç bir kimse meşru bir sebep olmaksızın esir edilemez. Ancak hürriyetlerin çerçevesi belirlidir. Her insan her istediğini yapmak yetkisine sahip değildir.
3) Fertlerin vicdanlarını gözetmek: Vicdan İlahî bir kuvvettir, ruhun bir özelliğidir. İnsan, bozulmayan bir vicdanla, iyi şeylerle kötü şeylerin arasını ayırabilir. Vicdanın kıymeti dışardaki eserlerinden anlaşılır.
4) Fertlerin ilmî görüşlerim gözetmek: İslam'da onun bunun fikrine, ilmî görüşüne tecavüz edilmesi caiz değildir. Şu kadar ki, herhangi bir fikrin ve kanaatin doğru olup olmadığına, yine ilmî bir şekilde müdahale etmelidir. Çünkü bir hakkın meydana çıkması, ancak bu sayede mümkün olur.
5) Fertlerin namus ve şereflerini gözetmek: İslam dininde herkesin namus ve şerefi saldırıdan korunmuştur. Böyle bir saldırı ağır bir cezayı gerektirir. Bunun içindir ki, İslam'da gıybet, iftira, alay etme, sövme ve kötü söylemek kesinlikle haramdır.
6) Fertlerin mülkiyet haklarını gözetmek: İslam'da herhangi kimsenin mülkiyet hakkına, mülküne ve tasarruf hakkına tecavüz etmek haramdır. Herkesin kazancı kendine aittir. Herkesin meşru surette kazandığı malları tecavüzden korunmuştur. Cemiyetin ilerlemesi ve medenî bir halde yaşayabilmesi, ancak bu korunma ile mümkün olur."
(Devamı İslam Ahlakı-2 ve İslam Ahlakı-3 başlıklı yazılardadır).
(Kaynak: Büyük İslam İlmihali-Ömer Nasuhi BİLMEN).
Konuya ilişkin aşağıda başlıkları verilen ve ilgili diğer yazılarımız https://alinural.blogspot.com/ blog adresindedir:
1.Tüketim Ahlakı (160814)
2.Etik günü (25 mayıs) ve haftası 300514
3.Hayatın Hâl ilmi Nedir? Niçin Bilmemiz Gerekiyor? 081220
4.Kurnazlık! 130821
5.Ustalık, İş Ahlâkı, İşini İyi Yapmak 220821
6.İhya (İhyâ-u ulûmi’d-dîn)-İmam Gazali 181021
7.Analizler-II (ahlak, etik) 091221
8.Yozlaşma 210122
9.Münafık!(lık!)(lar!) (Nifak ehli!)110222
10.Ticari ve ahlaki yozlaşma ve piyasa istikrarının sağlanması 270322
11.İhya’dan bazı notlar, öğütler 080422
12.İyilik ve iyi insan 111122
13.Dışarıya bir şey silkelemek 150123
14.Ahlâk 120723
15.Fitnecilik, Fesatçılık, Psikolojik Harp! 090923
16.ÜLKE'DEKİ BAZI TEMEL PROBLEMLER 250425
17.GÖZLERİMİ KAPARIM, VAZİFEMİ (YAPAR GİBİ) YAPARIM.180925
18.YALAN! 240126
19.İslam Ahlakı-2, 270126
20.İslam Ahlakı-3, 270126
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder