Saksağanlar, güvercinler ve kediler 120720

Ben saksağanları (Adıyebze; kance), eşiyle birlikte, belli bir bölgeyi mesken edinen ve orada hayatını idame ettiren, genelde sakin ama olabildiğince fırsatçı, göç etmeyen, özellikle yavrulama zamanında yavrularını tehlikede hissettiklerinde saldırganlaşan ve sesleriyle ortalığı ayağa kaldıran, her şartta hayatta kalmayı başaran, çevreye uyum sağlayan, zeki hayvanlar olarak bilirim. Geçmişte tavuk civcivlerini kaçırdıklarını, çökelek torbalarını deldiklerini, kurutulan peynirleri çalmalarını bilirim. Keza aldığım iki ördek yavrusu ve iki civcivi kaşla göz arasında kaçırdıklarına, kamelyaya bırakılan yumurta kolisini ustaca hemen nasıl deldiklerine de şahit oldum.

Güvercinler ise gruplar halinde yaşar, çekingen, ürkek ama çevreye uyum sağlayan hayvanlar. Geçenlerde dikkatimi çekti, süs havuzundan su içmek için dahi bir kaç pike yaptıktan sonra konuyorlar, üstelik havuzun her tarafına değil belli bir yerine ve suyu dahi yalınız değil grup halinde içiyorlar, en ufak bir seste yada sebepsiz yere aniden havalanıyorlar. Çevrede bir kedi gördüm ondan veya saksağanlardan çekindikleri için en güvenli yeri seçtiklerini düşünüyorum.

Bir sabah, saksağanların o bildik, kızgın, tiz ve gürültücü sesleri dikkatimi çekti. Terasa çıktığımda bir güvercinin boğaz kısmının parçalandığını gördüm. Bizi gören saksağanlar terası terk ettiler ve akşama kadar ne kendilerini gördüm ne de seslerini işittim. Seslerini de genellikle sabahın erken vakitlerinde duyuyorum. Bu güvercine de muhtemelen ya yuvalarının yanına konduğu veya bir şekilde tehdit olarak algıladıkları için saldırdıklarını düşündüm.

Bu sırada terasta bir kaç güvercin daha gördüm. Yaklaştıkça kaçışlarından uçamadıklarını ve henüz yavru olduklarını anladım. Muhtemelen çok yakın bir yerdeki yuvalarından uçma denemesi yaptılar, tekrar kalkış yapamadılar ve öylece kaldılar. Gerek bu kuşları beslemek için terasa daha fazla çıkar olduk. Bir süre sonra, yem atıp kuşları yalınız bırakınca fazlaca güvercinin toplanıp yemleri anında bitirdiklerini fark ettim. Daha sonra, yavru güvercinler daha iyi beslenip güç kazansınlar düşüncesiyle, yemlerini bitirinceye kadar beklemeye başladım. Bunda haklı çıktım, bir kaç gün içinde birinin uçup gittiler. Sadece birisinin uçması bir hafta kadar süre aldı.

Bu arada güvercinleri gözlemleme imkanı oldu. Yem verildiği zaman çevredeki güvercinlerin bunu nasıl haber alıp veya anlayıp geldiklerini çözemedim. Yavru güvercinlerin rüzgarlı ve hatta yağmurlu gecelerde dahi birbirlerine sokulmak yerine ayrı ayrı köşelerde beklemelerine de bir anlam veremedim. Bununla birlikte bir tek yarma (yem) tanesini dahi bırakmadan yemelerini ve uçma denemelerini izlemek zevkliydi.

Unutmadan, saksağanlar bu yavrulara hiç ilişmediler ve saldırı teşebbüsleri dahi olmadı. Güvercinler ve saksağanlar barış içinde yaşıyorlar. Aksi bir durumla karşılaşmadım.

"Daha sonra anladım ki, saksağanların güvercinler saldırdığı yönündeki düşüncem doğru değilmiş, büyük bir yanılma, saksağanlar güvercinlere kesinlikle saldırmıyorlar! Tam aksine bir güvercin veya kuş ölüsü gördüklerinde toplanıp, dakikalarca gürültü çıkarıyorlar belki ağıt yakıyorlar! Yaşam alanlarında bir kedi belirdi mi ona da aynı tepkiyi gösteriyorlar.

Zira bir kedinin havuzdan su içmeye gelen bir güvercini, sinsice avladığını görünce, terastaki güvercinin de bir kedi tarafından yaralandığını ve bu halde kurtulup terasta öldüğü kanaatine vardım. Saksağanlar de muhtemelen sinsi bir şekilde yaklaşıp kuşları avladığı için kedilere karşı bu kadar tepkililer."

(Not/düzeltme: Bu yazıyı ilk kaleme aldığımda saksağanların güvercinlere saldırdıkları şeklinde yanlış bir düşünceye kapılmıştım, oysa sonraki gözlemlerin saksağanların kesinlikle güvercinlere saldırmadıklarını ama herhangi bir kuş öldüğü zaman onun için toplanıp tiz sesler çıkardıklarını gösterdi. Saksağanlara özür borcum var! Kendilerinden özür diliyorum.)