Gümrük Kapısı mı? Hudut Kapısı mı? Sınır Kapısı mı? 300416: “Gümrük kapısı” ibaresi 4458 sayılı Gümrük Kanun’da 9 (dokuz) defa, 5682 sayılı Pasaport Kanunun da ise bir kez geçer. Hudut kapısı her iki Kanunda da birer kez geçer. Sınır Kapısı ifadesi ise her iki Kanunda yer almaz, ancak 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu Ek madde-1 de ve 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanununda sadece bir kavram olarak geçer.
Bu Kanun maddelerine baktığımızda, “gümrük kapısı”, “sınır kapısı”, “hudut kapısı”, kavramlarından Kanunda tanımı yapılan kavram “gümrük kapısı” kavramıdır.
“Kapı” deyince genellikle anlaşılan demiryolları dahil kara gümrük kapılarıdır. Hava, deniz limanları sanki gümrük kapısı değilmiş gibi algılanmaktadır. Esasında bu algıya Kanunların bazı maddelerinde yazış şekilleri de sebep olmaktadır. Zira kimi maddeler de gümrük kapısı ile birlikte ayrıca hava meydanları ve deniz limanları ifadeleri zikredilmiştir. Bu zikretme de genellikle hava ve deniz limanlarında işletici olması ve bunların yükümlülüklerini vurgulamak için yapılan yazımlardır.
Bu konuda en doğru ifadenin 640 sayılı KHK’nin 9’uncu maddesinde geçen “Deniz ve hava limanlarıyla kara sınırlarındaki gümrük kapılarında…” ifadesi olduğu söylenebilir.
Esasında Gümrük Kanunun 33 üncü maddesinde gümrük kapısı “Türkiye Gümrük Bölgesine giriş ve çıkışların yapıldığı yerler” olarak tanımlanmakla; giriş ve çıkışın sadece kara gümrük kapılarından değil, hava ve deniz limanlarından da yapıldığı dikkate alındığında, tümünü yani kara, demir, deniz, hava yolu ile giriş çıkışların yapıldığı bütün kapıları kapsadığı anlaşılmaktadır.
Kaldı ki, Pasaport Kanununda Bakanlar Kurulunca ilan edileceği belirtilen “yolcu giriş-çıkış kapıları” kavramı, Gümrük Kanunun 33’üncü maddesinde “Türkiye Gümrük Bölgesine giriş ve çıkışların yapıldığı yerler” tanımı içinde kalmaktadır.
Bu Kanun maddelerine baktığımızda, “gümrük kapısı”, “sınır kapısı”, “hudut kapısı”, kavramlarından Kanunda tanımı yapılan kavram “gümrük kapısı” kavramıdır.
“Kapı” deyince genellikle anlaşılan demiryolları dahil kara gümrük kapılarıdır. Hava, deniz limanları sanki gümrük kapısı değilmiş gibi algılanmaktadır. Esasında bu algıya Kanunların bazı maddelerinde yazış şekilleri de sebep olmaktadır. Zira kimi maddeler de gümrük kapısı ile birlikte ayrıca hava meydanları ve deniz limanları ifadeleri zikredilmiştir. Bu zikretme de genellikle hava ve deniz limanlarında işletici olması ve bunların yükümlülüklerini vurgulamak için yapılan yazımlardır.
Bu konuda en doğru ifadenin 640 sayılı KHK’nin 9’uncu maddesinde geçen “Deniz ve hava limanlarıyla kara sınırlarındaki gümrük kapılarında…” ifadesi olduğu söylenebilir.
Esasında Gümrük Kanunun 33 üncü maddesinde gümrük kapısı “Türkiye Gümrük Bölgesine giriş ve çıkışların yapıldığı yerler” olarak tanımlanmakla; giriş ve çıkışın sadece kara gümrük kapılarından değil, hava ve deniz limanlarından da yapıldığı dikkate alındığında, tümünü yani kara, demir, deniz, hava yolu ile giriş çıkışların yapıldığı bütün kapıları kapsadığı anlaşılmaktadır.
Kaldı ki, Pasaport Kanununda Bakanlar Kurulunca ilan edileceği belirtilen “yolcu giriş-çıkış kapıları” kavramı, Gümrük Kanunun 33’üncü maddesinde “Türkiye Gümrük Bölgesine giriş ve çıkışların yapıldığı yerler” tanımı içinde kalmaktadır.
Sınır kapısı ise Kanunlarda tanımı yapılmamıştır. İl İdaresi Kanunu ve sadece İçişleri Bakanlığının Teşkilat yasasında, sadece bir kavram olarak kullanılmıştır. Dolayısıyla “…Sınır Kapısı” ibaresinin tanımı yoktur.
Ayrıca, Pasaport Kanunu uyarınca yolcuların giriş çıkışı açısından, Gümrük Kanunu uyarınca da Türkiye Gümrük Bölgesine eşya ve taşıtların giriş ve çıkışları ile gerek bunların gerekse yolcuların muayenesi açısından ayrı ayrı Bakanlar Kurulu kararı yayınlanması bu kapıların ayrı ayrı isimler taşımasını gerektirmemektedir.
Esasında Dünyada da sınır geçişlerindeki kapılar için kullanılan “border gate” yani “sınır kapısı” ismidir. Ancak mevcut yasal düzenlemelere baktığımızda Ülkemiz için bunun karşılığı gümrük kapısıdır. Zira kanunlarda sınır kapısı tanımı yapılmamış, fiili bir anlam yüklenilmiştir.
Netice olarak; mevcut Kanun hükümleri çerçevesinde, gümrük hizmetlerinin verildiği Türkiye’ye giriş çıkış yapılan kara kapılarının “…Gümrük Kapısı” şeklinde isimlendirmesinin uygun olduğu sonucuna varılmaktadır.
....
(Not: İlgili Kanun Maddelerine aşağıda yer verilmiştir.)
…
A. Gümrük Kapıları ile ilgili hüküm ihtiva eden Kanun Maddeleri:
A.1. Gümrük Kanunu:
Gümrük Kanunun;
- 33’üncü maddesinde gümrük kapısı; “Türkiye Gümrük Bölgesine giriş ve çıkışların yapıldığı” yerler olarak tanımlanmıştır.
- 34’üncü maddesinde Türkiye Gümrük Bölgesine yürütülerek getirilecek hayvanların, sağlık kontrolü yapılabilen gümrük kapılarından girebileceği belirtilmiştir.
- 95’inci maddesinde gümrük kapılarında eşya satışı yapmak mağaza ve bunların depolarının açılması ve işletilmesine izin verilebileceği belirtilmiştir.
- 218’inci maddesinde işletici kuruluşların gümrük kapılarında ihtiyaç duyulan fiziki yapıları sağlamalarının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
- 218/A maddesinde Yap-İşlet-Devret Modeline göre işletme hakkını verdiği gümrük kapılarının işletme süresinin bitiminde yeniden işletme hakkını devredebileceği hüküm altına alınmıştır.
- 224’üncü maddesinde; günün her saatinde hizmet veren gümrük kapılarında gümrük bayrağının sürekli olarak çekili tutulacağı hüküm altına alınmıştır.
- 239’uncu maddesinde; ithalat veya ihracat vergilerinden muaf eşyayı gümrük kapıları dışında başka yerlerden izinsiz olarak ithal veya ihraç veya bunlara teşebbüs edenlere,… ithale konu eşya için CIF, ihracata konu eşya için FOB değerinin onda biri oranında para cezası alınacağı belirtilmiştir.
Ayrıca, Pasaport Kanunu uyarınca yolcuların giriş çıkışı açısından, Gümrük Kanunu uyarınca da Türkiye Gümrük Bölgesine eşya ve taşıtların giriş ve çıkışları ile gerek bunların gerekse yolcuların muayenesi açısından ayrı ayrı Bakanlar Kurulu kararı yayınlanması bu kapıların ayrı ayrı isimler taşımasını gerektirmemektedir.
Esasında Dünyada da sınır geçişlerindeki kapılar için kullanılan “border gate” yani “sınır kapısı” ismidir. Ancak mevcut yasal düzenlemelere baktığımızda Ülkemiz için bunun karşılığı gümrük kapısıdır. Zira kanunlarda sınır kapısı tanımı yapılmamış, fiili bir anlam yüklenilmiştir.
Netice olarak; mevcut Kanun hükümleri çerçevesinde, gümrük hizmetlerinin verildiği Türkiye’ye giriş çıkış yapılan kara kapılarının “…Gümrük Kapısı” şeklinde isimlendirmesinin uygun olduğu sonucuna varılmaktadır.
....
(Not: İlgili Kanun Maddelerine aşağıda yer verilmiştir.)
…
A. Gümrük Kapıları ile ilgili hüküm ihtiva eden Kanun Maddeleri:
A.1. Gümrük Kanunu:
Gümrük Kanunun;
- 33’üncü maddesinde gümrük kapısı; “Türkiye Gümrük Bölgesine giriş ve çıkışların yapıldığı” yerler olarak tanımlanmıştır.
- 34’üncü maddesinde Türkiye Gümrük Bölgesine yürütülerek getirilecek hayvanların, sağlık kontrolü yapılabilen gümrük kapılarından girebileceği belirtilmiştir.
- 95’inci maddesinde gümrük kapılarında eşya satışı yapmak mağaza ve bunların depolarının açılması ve işletilmesine izin verilebileceği belirtilmiştir.
- 218’inci maddesinde işletici kuruluşların gümrük kapılarında ihtiyaç duyulan fiziki yapıları sağlamalarının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
- 218/A maddesinde Yap-İşlet-Devret Modeline göre işletme hakkını verdiği gümrük kapılarının işletme süresinin bitiminde yeniden işletme hakkını devredebileceği hüküm altına alınmıştır.
- 224’üncü maddesinde; günün her saatinde hizmet veren gümrük kapılarında gümrük bayrağının sürekli olarak çekili tutulacağı hüküm altına alınmıştır.
- 239’uncu maddesinde; ithalat veya ihracat vergilerinden muaf eşyayı gümrük kapıları dışında başka yerlerden izinsiz olarak ithal veya ihraç veya bunlara teşebbüs edenlere,… ithale konu eşya için CIF, ihracata konu eşya için FOB değerinin onda biri oranında para cezası alınacağı belirtilmiştir.
A.2. Gümrük ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında KHK.
Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğünün görevlerini düzenleyen 8’inci maddesinin b fıkrasında gümrük kapıları, deniz ve hava limanları ile kara sınırlarındaki gümrük kapıları açıkça ifade edilmektedir.
(9. (b) Deniz ve hava limanlarıyla kara sınırlarındaki gümrük kapılarında ve diğer gümrüklü yer ve sahalarda giriş ve çıkış yapan kişi, eşya ve taşıtların muhafazası ile gümrüğe sevk edilmesini sağlamak ve gümrük işlemleri bitirilmeden buralardan çıkmalarını önlemek.)
A.3. Pasaport Kanunu:
Pasaport Kanunun;
- 1’inci maddesinde; Gümrük kapılarının açılışında İçişleri Bakanlığının görüşü alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Yine aynı maddede; Türk vatandaşları ve yabancılar İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tayin olunan yolcu giriş - çıkış kapılarından Türkiye'ye girip çıkabilecekleri hüküm altına alınmıştır.
B. Hudut Kapıları ile ilgili hüküm ihtiva eden Kanun Maddeleri:
B.1. Gümrük Kanunu:
220’nci maddesinde, gece ve gündüzün her saatinde yolcu ve yük alıp verme işleri yapılan veya taşıtların geliş ve gidişleri normal çalışma saatlerine uymayan kara hudut kapılarının, … devamlı surette açık bulundurulacağı hüküm altına alınmıştır.
B.2. Pasaport Kanunu:
22’inci maddesinde; Pasaport yerine geçen seyahat vesikası düzenlenmesi durumunda, bilgilerin mahallin polis makamlarına bildirileceği, ilgili polis makamlarının da bu bilgileri alır almaz bağlı bulunduğu il emniyet müdürlüğü kanalıyla en seri haberleşme aracıyla yazılı olarak hudut kapısı bulunan emniyet müdürlüklerine, … bildireceği düzenlenmiştir.
C. Sınır Kapıları ile ilgili hüküm ihtiva eden Kanun Maddeleri:
Gerek Gümrük Kanunu gerekse Pasaport Kanunda “sınır kapısı” ifadesi geçmemektedir. Pasaport kanunun da yolcu-giriş çıkış kapılarından bahsedilmektedir.
C.1. İl İdaresi Kanunu
Anılan Kanunun 1 no.lu ek maddesinde; sınır kapılarından bahsedilmekte, burada vali veya görevlendirilecek mülki idare amirinin yetkilerinden bahsedilmekle (ki bu yetkiler, il düzeyinde örgütlenmemiş gümrük teşkilatı ile zaman zaman sıkıntıya sebebiyet verebilmektedir) birlikte sınır kapısının tanımı yapılmamaıştır.
C.1. İçişleri Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun:
3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun İller İdaresi Genel Müdürlüğünün görevlerinin sayıldığı 9’uncu maddesinde geçmektedir. (“c)…sınır kapılarına ait mevzuatın uygulanmasını takip etmek”). Burada da bir tanımı yapılmış değildir. Burada hava meydanları ve limanlar ayrıca sayıldığından sınır kapılarından “demiryolları dahil kara sınır kapılarının” kastedildiğini söylemek mümkündür.
Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğünün görevlerini düzenleyen 8’inci maddesinin b fıkrasında gümrük kapıları, deniz ve hava limanları ile kara sınırlarındaki gümrük kapıları açıkça ifade edilmektedir.
(9. (b) Deniz ve hava limanlarıyla kara sınırlarındaki gümrük kapılarında ve diğer gümrüklü yer ve sahalarda giriş ve çıkış yapan kişi, eşya ve taşıtların muhafazası ile gümrüğe sevk edilmesini sağlamak ve gümrük işlemleri bitirilmeden buralardan çıkmalarını önlemek.)
A.3. Pasaport Kanunu:
Pasaport Kanunun;
- 1’inci maddesinde; Gümrük kapılarının açılışında İçişleri Bakanlığının görüşü alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Yine aynı maddede; Türk vatandaşları ve yabancılar İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tayin olunan yolcu giriş - çıkış kapılarından Türkiye'ye girip çıkabilecekleri hüküm altına alınmıştır.
B. Hudut Kapıları ile ilgili hüküm ihtiva eden Kanun Maddeleri:
B.1. Gümrük Kanunu:
220’nci maddesinde, gece ve gündüzün her saatinde yolcu ve yük alıp verme işleri yapılan veya taşıtların geliş ve gidişleri normal çalışma saatlerine uymayan kara hudut kapılarının, … devamlı surette açık bulundurulacağı hüküm altına alınmıştır.
B.2. Pasaport Kanunu:
22’inci maddesinde; Pasaport yerine geçen seyahat vesikası düzenlenmesi durumunda, bilgilerin mahallin polis makamlarına bildirileceği, ilgili polis makamlarının da bu bilgileri alır almaz bağlı bulunduğu il emniyet müdürlüğü kanalıyla en seri haberleşme aracıyla yazılı olarak hudut kapısı bulunan emniyet müdürlüklerine, … bildireceği düzenlenmiştir.
C. Sınır Kapıları ile ilgili hüküm ihtiva eden Kanun Maddeleri:
Gerek Gümrük Kanunu gerekse Pasaport Kanunda “sınır kapısı” ifadesi geçmemektedir. Pasaport kanunun da yolcu-giriş çıkış kapılarından bahsedilmektedir.
C.1. İl İdaresi Kanunu
Anılan Kanunun 1 no.lu ek maddesinde; sınır kapılarından bahsedilmekte, burada vali veya görevlendirilecek mülki idare amirinin yetkilerinden bahsedilmekle (ki bu yetkiler, il düzeyinde örgütlenmemiş gümrük teşkilatı ile zaman zaman sıkıntıya sebebiyet verebilmektedir) birlikte sınır kapısının tanımı yapılmamaıştır.
C.1. İçişleri Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun:
3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun İller İdaresi Genel Müdürlüğünün görevlerinin sayıldığı 9’uncu maddesinde geçmektedir. (“c)…sınır kapılarına ait mevzuatın uygulanmasını takip etmek”). Burada da bir tanımı yapılmış değildir. Burada hava meydanları ve limanlar ayrıca sayıldığından sınır kapılarından “demiryolları dahil kara sınır kapılarının” kastedildiğini söylemek mümkündür.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder