Kul hakkı (İhya'dan) 171021

İhya'dan kul hakkına ilişkin notlar:

Kıyamet günü dünyada yapılan zulüm ve haksızlıkların hak sahiplerine iadesi vardır. 

Şunu bilmiş ol ki, mizan tehlikesinden ancak dünyada kendisini hesaba çekip ölçülü hareket eden ve işlerini şeriat ölçüsüne vuran kurtulur. 

Nitekim Hz. Ömer; "hesaba çekilmeden kendinizi muhasebe edin ve amelleriniz tartılmadan onları tartın" demiştir. 

Nefsini muhasebe, ölmeden evvel her günahtan nasuh tövbesi ile tövbe etmek, noksanlıklarını tamamlamak, farzları kaza etmek ve kul haklarını ödeyip, eli, dili ve su-i zan ile kime ne gibi kötülükte bulundu ise ondan helallik alıp gönlünü hoş etmek de mümkündür. İşte böyle davranan yarın hesap görmeden cennete girer.

Şayet kul haklarını ödemeden ölürse hasımları etrafını alır kimi elinden, kimi yakasından ve kimisi de boynundan yapışır ve;

"-biri, bana haksızlık ettin,

-diğeri, bana sövdün,

-diğeri, benimle alay ettin,

-başka birisi, beni çekiştirdin,

-ötekisi, benimle iyi komşuluk yapmadın,

-bir değeri, alışverişte beni aldattın, hile yaptın, pahalı sattın, malının kusurunu benden gizledin, malının değerinde yalan söyledin,

-aç olduğumu bildiğim halde ve sende var iken beni yedirmedin,

-zulme uğradığımı gördüğün halde, beni koruma imkanım var iken yardım etmedin"

diyerek hepsi sana sıkı sıkı sarılır ve sen de şaşırır kalırsın. Öyle olur ki ömrün boyunca müşterek çalıştığın veya çalıştırdığın herkesin sende hakkı olur. Ya gıybet, ya hıyanet veya hakaretten sende bir hakkı olur. Artık onlardan kendini kurtarmanın imkan yok. Ancak acaba Rabbimden bir yardım gelir mi diye düşünürsün.

Dünyada insanlar hakkında dedikodu edip, onların haklarını yiyenler, yarın ilahi adalet karşısında, müflis, fakir, aciz korkak ve Hakkı reddetmekte muktedir olmadığı halde hiçbir mazeret göstermeden Allah huzurunda bu duruma düşen ne kadar acıklıdır. 

İşte o vakit onların hakları karşılığı olarak, ömür boyunca zahmet çekerek yapmış olduğu ibadetleri, mükafatları alınır ve hak sahiplerine hakları nispetinde verilir. 

Kullara zulüm; mallarını almak, onlara dil uzatmak, namuslarını dokunmak, kalplerini kırmak, sohbet ve muaşerette onlara kötülük yapmak gibi şeylerdir. 

Kul ile Allah arasındaki kusurlara gelince en çok bağışlanması umulan bu kusurlardır. 

Kim bu gibi haksızlıklar yapmış, sonra da tövbe etmiş ve hak sahipleri ile helalleşmesi mümkün olmamışsa, kısas günü için sevaplarını çoğaltmalı, tam bir ihlas ile gizli olarak Allah'a ibadette bulunmalıdır ki belki bu sayede Allah'a yaklaşır da kul hakları için hazırladığı ibadetler de Allahû Teala'nın lütfuna uğrar." 

(Kaynak; İmam Gazali-İhya).