Cum‘a “toplamak, bir araya getirmek” anlamındaki "cem" kökünden isimdir. Cum‘a ise kendi adıyla anılan sûrede geçmektedir (el-Cum‘a 62/9). İslâm’dan önceki dönemde haftanın altıncı gününe arûbe denirdi. Sözlükler bu kelimenin Arapça olmadığını belirtmiş, araştırmacılar da Ârâmî kökenli olduğunu tespit etmişlerdir (İsl.Ans.).
Çeşitli hadislerden anlaşıldığına göre cuma, haftalık ibadet günü olarak daha önce yahudi ve hıristiyanlar için tayin ve takdir edilmiş, fakat onlar bu konuda ihtilâfa düşerek yahudiler cumartesiyi, hıristiyanlar pazarı haftalık toplantı ve ibadet günü olarak benimsemişler, Allah da cuma gününü müslümanlara nasip etmiş, onları bu konuda hakka ulaşmaya muvaffak kılmıştır (Müslim, “Cumʿa”, 19-23).
Cuma suresinden üç ayet: “Ey iman edenler! Cuma günü namaz için çağrı yapıldığında Allah’ı anmaya koşun ve alışverişi bırakın. Eğer bilirseniz, bu sizin için çok hayırlıdır" (9). "Namaz kılındı mı artık yeryüzüne dağılın ve Allah’ın lütfundan nasip arayın. Allah’ı da daima çok anın ki kurtuluşa eresiniz.” (10). "Ama onlar bir ticaret veya eğlence gördüklerinde ona yönelip seni ayakta bırakıverdiler. De ki: "Allah’ın nezdinde olan, eğlenceden de ticaretten de üstündür. Allah rızık verenlerin en hayırlısıdır." (11). (Cuma suresi:9,10,11 inci ayetler).
“Güneşin doğduğu en hayırlı gün cumadır; Âdem o gün yaratılmış, o gün cennete girmiş ve o gün cennetten çıkarılmıştır; kıyamet de cuma günü kopacaktır” (HŞ. Müslim, “Cumʿa”, 18)
Cuma günü, imamın minbere çıkıp iç ezanın okunmasından itibaren namaz kılınıncaya kadar alışveriş ve benzeri bir dünya işiyle meşgul olmak Hanefîler’e göre tahrîmen mekruh, çoğunluğu oluşturan diğer fukahaya göre ise haramdır! (İsl.Ans.)
Cumaya ilişkin bazı notlarımız:
1. İnsanlar, paylaştıkları cuma mesajlarına uygun yaşasalar, pek çok şey düzelir.
2.Geç kızıp, çabuk barışmak, çabuk kızıp geç barışmaktan eftaldir.
3.Cuma hutbelerinde mi, hutbeyi dinle(me)yenlerde mi problem var? Niçin hutbe konuları hayata/uygulamaya tam olarak yansımıyor? Hutbeler güncel konulara mı değinmiyor? Yoksa can kulağıyla mı dinlenmiyor?
Misal ticari ahlak! Bu günkü (26.9.14 günü) cuma hutbesi "iş ve ticaret ahlakı-ahilik"...tekrar okunmalı. "işin ucuzu ve kolayına kaçılamaz"
4.Bu cuma ezber bozalım, hutbeyi can kulağıyla dinleyelim ve okunan hutbeyi hayatımıza tatbik etmeye başlayalım. Bunu sonraki cuma hutbelerinde de uygulayalım.
5.Birileri Cuma hutbesinden rahatsız mı olmuş? Sana ne? Lütfen! Herkes ama herkes kendi işiyle uğraşsın, işini yapsın, yapamıyorsa bıraksın! Ki yapamıyor, öyle bir derdi yok, liyakati de yok, vekil maaşı alarak sadece topluma maliyet yüklüyor!
6.Güzel bir duaya amin demekte, güzel bir şeyi takdir emekte cömert olalım. Cömertlik övülmüş bir davranıştır.
7."(İman ve amelde) öne geçenler ise (Ahirette de) öne geçenlerdir. İşte onlar (Allah'a) yaklaştırılmış kimselerdir." (Vâkıa Sûresi :10 - 11 Ayetler).
8.Rabbimiz, bu mübarek cuma günü gününde, Kudüs'ün huzurunu, zalim İsrail'e karşı mazlum Filistinlilere yardımını diliyorum (2017).
9.“Bir Müslüman, yanında bulunmayan bir din kardeşi için dua ederse, mutlaka melek ona, aynı şeyler sana da verilsin, diye dua eder.” (Müslim, Zikir 86; Ebû Dâvûd, Vitir 29).
10.Cuma vakti ağzına kadar dolu camii de ikindi vaktinde hemen hemen kimsenin olmaması...düşündürücü!
11.Dağıtım memuru tam cuma vakti geliyor, adıma gelen gönderiyi evdekilere de teslim etmiyor, haber kağıdı bırakıp gidiyor! %99 u Müslüman olan ülkede cuma vakti evde olmama ihtimali de %99. Fonksiyonel iş yapmak lazım! Kazandığını hak etmek lazım. Yapmış olmak için bir işi yapmamak lazım!
12.Bazı yerli diziler Müslüman olmayan bir ülkede çekilmiş gibi. Misal 80ler dizisi nasıl bir mahallede çekiliyor ise, toplumun çoğunluğunun inancından hiç bir belirti, iz yok, cami yok, ezan yok, cuma yok. Aynı çocuklar duymasın dizisi gibi. Toplum değerlerine daha çok yer verilse ya!
13.Bir haksızlığa müdahale ediyor olsanız dahi, etrafınızdaki kalabalığa değil, önce Allah'a (cc) sonra kendinize güvenin ve yaptığınızı Allah (cc) rızası için yapın. Kalabalık tepkisiz kalabilir, sadece izleyebilir, hiç belli olmaz...
14.Ölüm ve amel: "Hiç kimse yarın ne kazanacağını, hiçbir nefis de nerede öleceğini bilemez". (Lokman/34).
15."Derdi dünya olanın, dünya kadar derdi olur" muş! Dengelemek lazım.
16.Bu ülkenin iyiliğini yine bu ülkedeki yerli akıllar düşünür... Herkes aklını başına alsın, Batı'nın algı yönetimine kanmasın... Hatalar, yanlışlar düzeltilsin, eksiklikler telafi edilsin, ıslahı gereken konularda gereği yapılsın,...
17.Terk edilmesi, azaltılması önerilen bazı davranışlar; telefonla boş konuşmalar, lüzumsuz sorular, gereksiz cevaplar, ihtiyaç ötesi harcamalar (israf), AVM vb avare dolaşmalar, ihtiyaç ötesi yemekler (israf), saatlerce kafelerde boş boş oturmalar, çalışanı meşgul etmeler, tembellikler....
18.Allah (cc) emretmişse, bitmiştir. Bize sadece uymak düşer.
19.Tabiki en güzel elbiseyi, kıyafeti cuma günü, Allah'ın huzurunda giymeliyim.
20.Rabbim cümlemizi, Cuma'nın hayr ve bereketinden nasiplendirsin (amin)
21.Cuma günü biterken, hayırlara vesile, güzel dualar dileriz.
22.Rabbim, “İslam'a ve toplumun değerlerine saldıranlara, Ülkenin ve toplumun kalkınmasını istemeyenlere, yalancı, takiyeci, algıcı, samimiyetsiz, fitneci, fesat, münafık ve liyakatsizlere, hiç bir yetki, erk, güç ve fırsat vermesin!” (amin).
23."Allah'ım dostluğunu ve yardımını bizden esirgeme" (amin). Allah’ın dostluğunu ve yardımını kazanmış olan kimse başkalarının yardımına muhtaç olmaz. (DİB tefsir).
24.Hafta tatili: Cuma. Osmanlı’da 17 Ocak 1842 tarihli irade ile hafta tatili perşembeden cumaya alındı. Böylece Müslüman memurlar cuma günü, Hıristiyan memurlar pazar günü, Mûsevîler ise cumartesi günü tatil yapıyordu.
02 Ocak 1924 tarih ve 394 sayılı Hafta Tatili Kanunu ile cuma günü hafta tatili olarak kabul edildi.
27 Mayıs 1935 tarih ve 2739 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkındaki Kanun ile memurların hafta tatili cumartesi günü 13.00 den başlamak üzere pazar gününe alındı. Bu Kanunla Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimizin doğum yıl dönümü de tatil olmaktan çıkartıldı.
Arif Nihat Asya “Bize bir nazar oldu Cumamız Pazar oldu. Ne olduysa hep bize azar, azar oldu” dizeleriyle başlayan şiirinde bu durumu tasvir etmiştir.
1974 de cumartesi ve pazar olmak üzere iki tam gün hafta tatili olarak ilan edildi.
Konuya ilişkin aşağıda başlıkları verilenler ile diğer yazılarımız https://alinural.blogspot.com/
1.Sehiv Secdesi 061221
2.Son yıllarda sekülerlik arttı mı?060520
3.Bu ülkeyi kim düşünür? 280119
4.Adalet, İhsan, Yakınlara Yardım 050117:
5.Ahilik, Odalar ve Ahilik Haftası (I-200917, II-220914)









